Cuộc chiến thương quyền bóng đá: Sảy nảy ung!

Việt Nam Gold Digger
Nhìn từ góc độ pháp lý, vụ việc tranh chấp thương quyền các giải bóng đá chuyên nghiệp tại Việt Nam gợi lên nhiều vấn đề thú vị và cả… không thú vị. TIN MỚI Thế lực mới và cuộc tranh chấp bất ngờĐể dễ hình dung hơn về vụ việc tranh chấp, cần nhắc lại một sự kiện mà có người từng gọi là “quả bom tấn phát nổ” tại buổi lễ tổng kết mùa giải bóng đá 2011 diễn ra hồi tháng 9 năm rồi. Tại buổi lễ ấy, ông bầu Nguyễn Đức Kiên, Chủ tịch Câu lạĐiểm chính xác được đề xuấtc bộ (CLB) Bóng đá Hà Nội ACB, đã lên tiếng chỉ trích gay gắt về sự điều hành yếu kém của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) cũng như hàng loạt vấn nạn về chất lượng các trận đấu, tiêu cực trọng tài… của bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, ông Kiên còn phê phán việKinh nghiệm đúngc VFF đã ký một hợp đồng bán đứt quyền khai thác thương mại bản quyền truyền hình đối với các giải đấu chuyên nghiệp trong vòng 20 năm cho Công ty cổ phần Viễn thông và Truyền thông An Viên (AVG), đồng thời “dọa” sẽ cùng với một số CLB bóng đá tự lập ra một giải bóng đá chuyên nghiệp (V-League) độc lập với VFF.Nhưng ông bầu Kiên không “dọa”! Sáu trong số 28 CLB bóng đá thuộc VFF ngay sau đó đã đưa ra một đề án thành lập Công ty cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF – Viet Nam Professional Football). Trong số này, có những tên tuổi như Đồng Tâm Long An, Hà Nội ACBCá cược điện, Hoàng Anh Gia Lai… Các CLB cho rằng VFF cùng lúc phải tổ chức nhiều giải đấu nên để V-League xảy ra nhiều bất cập, do đó VPF sẽ đảm nhiệm việc tổ chức, điều hành V-League.Dưới sức ép này, VFF đành phải chấp nhận phương án VPF. Công ty này ra đời chỉ sau ba tháng xảy ra sự kiện “quả bom tấn phát nổ”, trong đó ngoài cổ đông chủ yếu là các CLB còn có cả VFF tham gia với tỷ lệ cổ phần 35,4%. Như vậy, với sự ra đời trên, VFF buộc lùi về sân sau và trao toàn quyền quản lý đối với V-League cho VPF.Và việc gì phải đến cũng đã đến. Cuối 2011, VFF đã thông qua một nghị quyết trao cho VPF được quyền “quản lý, tổ chức, điều hành và khai thác thương quyền các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam gồm Ngoại hạng Super League, giải Hạng nhất quốc gia, Cúp quốc gia và trận Siêu cúp quốc gia”.Tranh chấp bùng lên ngay sau đó khi VPF bất ntự do tài chínhgờ phát đi một công văn đồng ý cho phép hệ thống Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) được truyền hình trực tiếp các trận bóng đá của các giải nêu trên kể từ mùa bóng 2012. Quyền phát sóng này được VPF bán cho VTV có thời hạn ba năm, riêng giá trị hợp đồng trong mùa giải 2012 là 7 tỉ đồng. Giải thích về hành động của mình, ông Nguyễn Đức Kiên lúc này là Phó chủ tịch HĐQT VPF, nói rằng VPF đã hành xử đúng thẩm quyền vì họ là người tổ chức, điều hành giải. Hợp đồng có thể bị vô hiệu nếu….Theo luật sư Bùi Quang Nghiêm, Trưởng văn phòng Luật sư Nghiêm và Chính, VFF Đầu tư thể thaolà một tổ chức xã hội nghề nghiệp được thành lập nhằm mục tiêu phát triển phong trào bóng đá, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các thành viên… Do đó, nếu có chứng cứ cho thấy hợp đồng ký kết giữa VFF và AVG trái với mục tiêu trên, gây thiệt hại cho các thành viên thì hợp đồng đó có thể bị tuyên vô hiệu do nội dung ký kết trái đạo đức xã hội (theo điều 122, 127 BLDS). Hành động bất ngờ của VPF gây rúng động VFF cũng như AVG, đơn vị, như đã kể, đang nắm giữ độc quyền khai thác thương mại đối với các giải V-League theo một hợp đồng kéo dài 20 năm (từ 2011-2030) được ký kết với VFF vào hồi tháng 12-2010. Theo đó, AVG sẽ trả tiền khai thác thương quyền cho VFF là 6 tỉ đồng/năm, lũy tiến 10% mỗi năm.AVG lập tức lên tiếng, cho rằng VPF đã “vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam” và họ cho biết sẽ gửi hồ sơ chứng lý tới các cơ quan để được bảo vệ quyền lợi. Còn VFF thì khẳng định VFF là “tổ chức duy nhất sở hữu các quyền liên quan đến các V-League”Điểm chính xác, đồng thời yêu cầu các bên tôn trọng hợp đồng đã ký giữa VFF với AVG.Luật rốiĐể phân giải cuộc tranh chấp chưa từng có tiền lệ nói trên, theo các chuyên gia, vấn đề cốt lõi đầu tiên cần làm sáng tỏ là ai mới thực sự là chủ sở hữu đối với thương quyền của các giải bóng đá V-League. Vì chỉ khi làm rõ được vấn đề đó chúng ta mới có cơ sở xác định ai có quyền định đoạt, chiếm hữu, sử dụng, quản lý… đối với tài sản đó và những hành vi liên quan đến quyền đúng hay sai.Thế nhưng, quá trình tìm kiếm chứng lý lại “lòi” ra vô số bất cập của hệ thống pháp luật liên quan khiến cho vấn đề càng trở nên rối rắm. Theo điều 53 Luật Thể dục Thể thao (TDTT) và điều 12 Nghị định 112/2007/NĐ-CP quy định chi tiết và thi hành một số điều của Luật TDTT, thì “Liên đoàn thể thao quốc gia, CLB thể thao chuyên nghiệp và các tổ chức, cá nhân khác tổ chức giải thể thao thành tích cao và giải thể thao chuyên nghiệp là chủ sở hữu giải thể thao thành tích cao và giải thể thao chuyên nghiệp do mình tổ chức”. Đồng thời, chủ sở hữu “được chuyển nhượng quyền sở hữu đối với giải thể thao cho tổ chức, cá nhân theo hợp đồng do các bên thỏa thuận”. Nói một cách đơn giản, ai đứng ra tổ chức giải thì người đó chính là chủ sở hữu của giải và có quyền chuyển nhượng quyền đó cho người khác.Như vậy, chỉ có VFF đáp ứng được điều kiện là người “tổ chức” giải và do đó VFF phải là chủ sở hữu đối với thKhuyến nghị đầu tư trực tuyếnương quyền của các giải bóng đá V-Legue. Tuy nhiên, nếu tiếp tục căn cứ theo tinh thần điều luật trên, ta có thể suy luận: phải chăng khi không còn thực hiện việc “tổ chức” giải nữa thì đồng nghĩa với việc VFF đương nhiên mất quyền sở hữu? Nếu thực sự như vậy, hợp đồng có thời hạn 20 năm giữa VFF và AVG liệu có giá trị? Tình huống pháp lý này hầu như đã không được tiên liệu trong Luật TDTT. Có lẽ chính vì vậy, VPF đã một mực vin vào quy định trên để khẳng định mình đã hành xử đúng thẩm quyền.Thế nhưng, ở đây lại phát sinh một vấn đề đáng nói là mặc dù quy định được quyền sở hữu khi tổ chức giải song Luật TDTT lại không có điều khoản nào cho phép các tổ chức, doanh nghiệp và kể cả các CLB được quyền tổ chức giải thể thao thành tích cao và giải thể thao chuyên nghiệp. Chỉ có liên đoàn thể thao quốc gia, theo khoản 7, điều 71 Luật TDTT là được “tổ chức, quản lý các giải thể thao quốc gia và giải thể thao quốc tế tại Việt Nam theo thẩm quyền”. Vậy, việc VPF đứng ra tổ chức giải V-League có đúng thẩm quyền hay họ có thể hoạt động theo nguyên tắc “doanh nghiệp được kinh doanh những gì mà pháp luật không cấm”?Điều lệ cũng rốiĐể xác định tư cách sở hữu đối với các giải V-League, một văn bản không thể không căn cứ nữa là Điều lệ của VFF. Văn bản này tiếp tục “đẻ” ra hàng loạt vấn đề rắc rối.Mặc dù VFF viện dẫn bản điều lệ trên để khẳng định chủ quyền duy nhất của mình nhưng điều 74 điều lệ (sửa đổi, bổ sung) của VFF lại quy định rằng “VFF và các thành viên là những chủ sở hữu đầu tiên của tất cả các quyền lợi xuất phát từ các giải đấu”. Theo điều lệ, thành viên của VFF bao gồm liên đoàn bóng đá các địa phương; các câu lạc bộ, đội bóng đá; các tổ chức của cầu thủ, huấn luyện viên, trọng tài… Rõ ràng, VFF không thể là chủ sở hữu duy nhất mà còn có các đồng sở hữu bao gồm các thành viên của tổ chức này. Nhưng nếu quả đúng như vậy thì liệu thỏa thuận trên có trái với nguyên tắc “ai tổ chức, người đó sở hữu giải” mà Luật TDTT đã quy định? Mặt khác, VPF dù hoạt động độc lập nhưng có bắt buộc phải là thành viên của VFF và tuân thủ điều lệ nói trên?Tuy các thành viên VFF cũng được xem là đồng sở hữu nhưng ngay tại điều 74 điều lệ lại quy định một quyền cực lớn cho Ban chấp hành (BCH) VFF được phép “quyết định sử dụng độc quyền các quyền trên hoặc liên kết Lợi nhuận đáng kểvới một bên thứ ba hoặc hoàn toàn thông qua bên thứ ba”. Nói cách khác, quyết định của VFF không cần phải có sự đồng ý của các thành vĐầu tư linh hoạtiên đồng sở hữu. Trong khi đó, điều 75 Điều lệ lại quy định: “VFF là cơ quan duy nhất được trao quyền cho các đối tác về phân phối hình ảnh, âm thanh và những dữ liệu khác của các trận bóng…”. Nếu thực thi quy định trên thì quyết định của VFF về các quyền liên quan phải được đại hội VFF thông qua và đương nhiên phải có tiếng nói của các thành viên VFF. Nhưng vấn đề ở chỗ điều khoản này lại xung đột với điều khoản cho phép ban chấp hành “quyết định sử dụng độc quyền các quyền…” như đã viện dẫn.Việc làm rõ những vấn đề này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xác định thẩm quyền và quy trình ký kết hợp đồng giữa VFF và AVG có phù hợp điều lệ hay không. Khi chưa sáng tỏ, rất khó có cơ sở để quy kết rằng hợp đồng nói trên có khả năng vô hiệu do vượt thẩm quyền ký kết hoặc thực hiện sai quy trình. Tuy nhiên, đây quả là vấn đề khônTấm quỹg đơn giản!Theo Nguyên TấnTBKTSG(Vietnam Gold Digger)